Hoe co-innovatie zorg naar het volgende niveau brengt

Deel 1

Design thinking als basis voor betere zorg. Het wérkt, weet Hanneke Bakker inmiddels. Ze is bestuurder van Blijf Groep, dat de aanpak van huiselijk geweld in grote delen van Noord-Holland en Flevoland coördineert. Samen met BMI collega Michiel Hoogenboom blikt ze in 2 delen terug op anderhalf jaar intensieve samenwerking.

Hanneke: “Weet je wanneer ik voor het eerst van jullie bestaan hoorde?”

Michiel: “Zeg jij het maar.”

Hanneke: “Jullie oprichter Patrick van der Pijl gaf jaren geleden een gastcollege op Nyenrode over businessmodellen. Waanzinnig interessant vond ik dat. De zorg is niet een sector die je meteen associeert met businessmodel-denken, maar ik begon tijdens dat college al meteen allerlei verbanden te leggen.”

Michiel: “Zo’n anderhalf jaar geleden zijn wij met elkaar in contact gekomen hè. Jij was toen nog werkzaam bij Altra, die grote instelling voor jeugdzorg en speciaal onderwijs in Amsterdam. Ik moet je bekennen dat ik me in het begin best wel verbaasd heb over jullie branche. Allerlei verschillende budgetten en zoveel wet- en regelgeving dat weinig mensen nog echt durven te vernieuwen. Bang dat het misgaat.”

Hanneke: “Terwijl die verandering juist zo ontzettend nodig is. Instanties werken nu nog teveel langs elkaar heen, waardoor mensen niet altijd de zorg krijgen die ze nodig hebben. Neem bijvoorbeeld de hulp aan kinderen met gedragsproblemen. Die is vaak eendimensionaal, terwijl je eigenlijk naar het totaalplaatje moet kijken. Naar de rol van de ouders en de omstandigheden thuis bijvoorbeeld. Zo’n integrale aanpak kan alleen door goed met andere partijen samen te werken, vanuit één gedeelde visie. Dat klinkt voor iemand van buiten deze branche misschien eenvoudig, maar blijkt in de praktijk vaak heel lastig. Ik besefte dat we niet de kennis hadden om daar zelf concrete stappen mee te maken. Daarentegen zat ik ook niet te wachten op een bureau die meteen 10 dure consultants bij je wegzet. Ik wilde per se een partij die helemaal buiten onze branche staat. Zo ben ik bij Business Models Inc terecht gekomen.”

In het voorjaar van 2018 krijgt die samenwerking voor het eerst concrete vorm, als Altra drie partijen uit de maatschappelijke zorg bij elkaar aan tafel weet te brengen voor een strategische sessie onder leiding van Business Models Inc. Naast Altra zijn dat Blijf Groep en HVO-Querido, die mensen met een psychiatrische beperking of sociaaleconomische problemen helpt om hun leven weer op te pakken.

"Het project heeft er ook voor gezorgd dat we een diep inzicht hebben gekregen in een nieuwe manier van samenwerken... De samenwerking tussen de verschillende partijen is ook hechter geworden. Ik durf zelfs te stellen dat de veiligheid voor vrouwen en kinderen hierdoor is vergroot."

Hanneke Bakker - bestuurder Blijf Groep

Michiel: “We hebben toen om te beginnen een dag gefaciliteerd met bestuurders van de drie organisaties. Onze rol bij dit soort sessies is vooral om heel snel tot de kern van het probleem te komen en zo een gezamenlijke visie te creëren. Zo’n visie is in feite de basis van elke transformatie die we begeleiden. Sla je die stap over en het wordt later in het proces even moeilijk, wat vrijwel altijd gebeurt trouwens, dan heb je niks om op terug te vallen. Na een dag hard werken was iedereen het erover eens dat een integrale aanpak de beste manier is om mensen snel en goed te kunnen helpen. Vervolgens hebben we een project gezocht dat geschikt zou zijn om mee te experimenteren. Dat is de opvang van tienermoeders geworden, waarbij HVO-Querido al jaren kampt met flinke wachtlijsten.”

Hanneke: “Hoe kunnen we nou elkaars kennis bundelen, zodat we deze vrouwen veel sneller kunnen helpen. Met dat vraagstuk is een projectgroep aan de slag gegaan. Daar zijn interessante inzichten uitgekomen. Zo bleek bijvoorbeeld dat veel tienermoeders bij meerdere zorginstanties bekend zijn. We hebben toen moeten bepalen welke partij nou welke specifieke waarde toevoegt die van belang zijn om deze vrouwen verder op weg te helpen. Dat was niet eenvoudig trouwens.”

Michiel: “Om dit te kunnen bepalen, passen wij het business model canvas toe. Daarmee zie je in één oogopslag wat de waarden zijn die elke organisatie meebrengt. En dat is zoals jij nu ook stelt best confronterend. Zeker als blijkt dat er overlappende waarden zijn. HVO-Querido en De Blijf Groep leveren bijvoorbeeld allebei huisvesting, maar voegen daar een ander soort zorg aan toe. HVO-Querido weet veel van begeleid wonen, voor de Blijf Groep telt in eerste instantie veiligheid. Je moet dan onderling uitmaken wie een bepaalde waarde gaat toevoegen.”

Hanneke: “De discussies hierover liepen een paar keer heel hoog op en de samenwerking heeft zelfs even op springen gestaan. Maar juist dan is het goed dat je eerder het proces die gezamenlijke visie op het bord hebt gezet. Jullie hebben ons er daarmee echt doorheen gesleept.”

Michiel: “Met het creëren van een gezamenlijke visie krijg je houvast. Het heeft ertoe geleid dat de zorginstanties bij tienermoeders nu veel gerichter gebruik maken van elkaars expertise. Zo maakt Blijf Groep een veiligheidsscan en regisseert HVO-Querido het traject dat volgt, wanneer de situatie weer een beetje is genormaliseerd. Wat deze integrale aanpak verder zo bijzonder maakt, is dat meerdere zorginstanties samen één case bouwen. Dat gebeurt nog nauwelijks in deze branche. Er bestaat ook geen software voor en om die reden hebben we het maar op papier gedaan. Wij geloven sowieso niet dat je voor elk experiment meteen een nieuw en doorgaans duur systeem moet optuigen. Probeer eerst maar eens op kleine schaal of iets werkt, precies zoals succesvolle start-ups en scale-ups dat gewend zijn te doen.”

Hanneke: “Wat zo fijn is aan dit canvas, is dat je gedwongen wordt om van een afstandje naar je eigen tent te kijken. Ah, zo zit het dus, zo verdienen wij geld en hier zit onze toegevoegde waarde. Je ziet meteen waar de kracht van de organisatie zit. Het delen van die kennis heeft ons in de samenwerking echt verder gebracht. Het project heeft er dan ook voor gezorgd dat we een diep inzicht hebben gekregen in een nieuwe manier van samenwerken. Een manier waarbij je dingen mag, nee zelfs móet testen. De samenwerking tussen de verschillende partijen is ook hechter geworden. Ik durf zelfs te stellen dat de veiligheid voor vrouwen en kinderen hierdoor is vergroot.”

Dit was deel 1 van een 2-delige serie over de manier waarop Business Models Inc de samenwerking tussen 3 zorginstanties heeft begeleid. In deel 2 praten Michiel en Hanneke verder. Dit gaat over de ontwikkeling van een nieuw businessmodel voor Blijf Groep, met het Oranjehuis in Amsterdam als usercase.

Dit heeft me geïnspireerd

Ik kom graag in contact hoe we innovatie binnen mijn bedrijf kunnen organiseren.

Contact